3 Samanslåing av tilskot i belønningsordninga for betre kollektivtransport mv. i byområda
Belønningsordninga for betre kollektivtransport mv. i byområda er eit verkemiddel for å nå nullvekstmålet for persontransport med bil. Staten inngår som hovudregel fireårige belønningsavtalar med byområda. Det statlege bidraget består i hovudsak av tilskot gjennom belønningsordninga, omtalt som belønningsmidlar. Det er stor lokal handlefridom i bruken av belønningsmidlar, men det er ein føresetnad at dei bidreg på ein effektiv måte til å nå nullvekstmålet. I tillegg mottek byområda eit eige tilskot som er øyremerkt reduserte billettprisar på kollektivtrafikk, og som derfor har eit snevrare bruksområde enn belønningsmidlane. Rapporteringa for bruk av dette tilskotet inngår som ein del av rapporteringa for belønningsavtalane.
I 2025 har staten belønningsavtale med Buskerudbyen. Belønningsavtalen for Grenland gjekk ut i 2024, og det er i Prop. 1 S (2024–2025) for Samferdselsdepartementet, lagt til grunn midlar slik at det kan inngåast ny avtale frå 2025. Samla er det i statsbudsjettet for 2025 lagt til grunn 218,3 mill. kr i tilskot til desse to byområda.
I Meld. St. 14 (2023–2024) Nasjonal transportplan 2025–2036 er det lagt til grunn at finansieringsstrukturen for byvekstavtalane skal forenklast. Mindre øyremerking og meir lokal fridom i bruken av dei statlege midlane kan gi ein meir treffsikker verkemiddelbruk og betre måloppnåing. Arbeidet med forenkling av tilskotsstrukturen skjer gradvis frå 2025.
Ei av forenklingane inneber at øyremerkinga av midlar til reduserte billettprisar på kollektivtrafikk vil bli fjerna i byvekstavtalane. Regjeringa legg til grunn at dette òg skal gjelde nye belønningsavtalar frå og med 2025, slik at det berre vil vere ei tilskotsordning. Dette vil auke handlingsrommet lokalt for å vurdere kva for nokre verkemiddel og tiltak som er nødvendige og mest effektive for å nå nullvekstmålet i det enkelte byområdet. Samstundes vil dette ikkje vere til hinder for å fortsette å bruke midlane til lågare prisar på kollektivtrafikk, viss det bidreg til å nå nullvektsmålet på ein effektiv måte.